MTBF en MTTR: formules, berekening en verbetering

MTBF/MTTR horen bij het onderhouds-cluster: organisatie in CMMS, strategieën in preventief en voorspellend onderhoud.

MTBF, MTTR en MTTF: de definities

Belangrijk definitiedetail: in de MTTR hoort álles tussen storingsbegin en productief draaien — ook de twintig minuten voordat iemand de storing opmerkt en de wachttijd op het reserveonderdeel. Wie alleen de schroeftijd telt, meet de monteur in plaats van het systeem; juist de niet-schroef-aandelen zijn meestal de grootste verbeterhefboom.

Formules en rekenvoorbeeld

MTBF = totale draaitijd ÷ aantal storingen · MTTR = totale reparatietijd ÷ aantal storingen. Voorbeeld over een maand: een machine had 400 uur geplande productietijd, daarvan 16 uur storingsgerelateerde stilstand verdeeld over 8 storingen. Draaitijd = 384 uur → MTBF = 384 ÷ 8 = 48 uur; MTTR = 16 ÷ 8 = 2 uur.

Technische beschikbaarheid = 48 ÷ (48 + 2) = 96 %.

Twee meetdisciplines maken het getal betekenisvol. Eén: definieer wat een storing is — telt een microstop van 90 seconden mee? De aanbeveling: aparte registratie (microstops drukken de prestatie-factor van de OEE, storingen de beschikbaarheid), met een gedocumenteerde drempel. Twee: bereken per machine en faalwijze, niet als fabrieksgemiddelde — een gemiddelde MTBF over dertig machines verbergt precies de drie die het probleem zijn.

Relatie met beschikbaarheid en OEE

De formule beschikbaarheid = MTBF ÷ (MTBF + MTTR) maakt de twee verbeterrichtingen expliciet: dezelfde 96 % is haalbaar met zeldzame, lange storingen óf frequente, korte — maar de operationele werkelijkheid verschilt enorm (planbaarheid, uitschot bij herstart, stress op de werkvloer). In de OEE-systematiek voeden storingen de beschikbaarheidsfactor; de MTBF/MTTR-splitsing vertelt vervolgens of het probleem bij de techniek (lage MTBF → betrouwbaarheid, onderhoudsstrategie) of bij de organisatie (hoge MTTR → detectie, reactieketen, onderdelen) ligt. Die diagnose bepaalt welke maatregel rendeert — en is zonder de splitsing niet te stellen.

Waarom gemeten data alles verandert

Handmatige storingsregistratie heeft drie systematische gaten, die wij in vrijwel elke eerste meting terugzien. Onderrapportage: storingen onder de meldingsdrempel (zelf even verholpen) verschijnen nergens — de MTBF oogt beter dan ze is. Geschatte tijden: „dat duurde een half uurtje” — de MTTR wordt onderschat omdat detectie- en wachttijd wegvallen. Ontbrekende context: zonder product-, ploeg- en parametercontext is geen patroonanalyse mogelijk. Automatische meting via de machineaansluiting draait alle drie om: elke stilstand krijgt een exacte tijdstempel, de operator vult alleen de reden aan, en de context (order, product, ploeg) hangt er automatisch aan. Daarmee worden MTBF-trends per machine vroege slijtage-indicatoren — de opstap naar conditiegebaseerd en voorspellend onderhoud — en wordt de MTTR ontleedbaar in detectie-, reactie-, diagnose- en reparatietijd.

MTBF verhogen, MTTR verlagen

MTBF verhogen (minder storingen): storingspareto per machine en faalwijze → grondoorzaken elimineren (vaak: vervuiling, smering, slijtdelen — het TPM-terrein), onderhoud op draaiuren in plaats van kalender (preventief onderhoud), en conditiebewaking op de kritieke componenten. MTTR verlagen (sneller herstel): automatische detectie en alarmen (de detectietijd is vaak het grootste deel), heldere escalatieketen (andon), storingshistorie en documentatie bij de machine voor snellere diagnose, en kritische onderdelen op voorraad (CMMS).
De volgorde van rendement is in onze data vrijwel altijd: eerst detectie en reactie (MTTR, organisatie — goedkoop en snel), dan betrouwbaarheid (MTBF, techniek — structureler maar trager).

Veelgestelde vragen over MTBF en MTTR

Wat is MTBF, eenvoudig uitgelegd?

De gemiddelde draaitijd tussen twee storingen van een machine: totale draaitijd gedeeld door het aantal storingen. Hoe hoger, hoe betrouwbaarder de installatie.

Wat is MTTR, eenvoudig uitgelegd?

De gemiddelde tijd van storingsbegin tot weer productief draaien — inclusief detectie, reactie, diagnose, reparatie en wachttijd op onderdelen. Hoe lager, hoe sneller de organisatie herstelt.

Wat is het verschil tussen MTBF en MTTF?

MTBF geldt voor repareerbare systemen (tijd tússen storingen); MTTF voor niet-repareerbare componenten (levensduur tót defect, daarna vervanging). Voor een machine spreekt u over MTBF, voor het lager erin over MTTF.

Hoe bereken je de beschikbaarheid uit MTBF en MTTR?

Beschikbaarheid = MTBF ÷ (MTBF + MTTR). Voorbeeld: MTBF 48 uur, MTTR 2 uur → 48 ÷ 50 = 96 %. De splitsing vertelt bovendien of verbetering bij de techniek (MTBF) of de organisatie (MTTR) te halen is.

Wat is een goede MTBF?

Er is geen universele benchmark — MTBF hangt af van machinetype, leeftijd en belasting. Bruikbaarder dan een absoluut doel: de trend per machine (dalende MTBF = vroege slijtage-indicator) en de vergelijking van identieke machines onderling. Voorwaarde voor beide: automatisch gemeten storingsdata.

Verder lezen

• Preventief onderhoud: betekenis, vormen en aanpak
• Voorspellend onderhoud (predictive maintenance)
• CMMS: wat het is, functies, kosten en keuze
• OEE: betekenis, formule, berekening en benchmarks
• Total productive maintenance (TPM)

Over de auteur

Mark Kobbert

CTO van symestic GmbH. Bouwt sinds 2014 de cloud-native MES-architectuur: IoT-gateways, OPC UA en realtime-verwerking van data uit 15.000+ machines in 18 landen. Themagebieden: machinedata, betrouwbaarheids-KPI’s, IT/OT-architectuur. LinkedIn-profiel